ششمین و آخرین گاهنبار سال همس پت مدیم گاه است که در روز اهنود تا وهیشتوایش در ماه گاتابیو برابر با 25_29 اسفند برگزار می شود . این گاهنبار به گاهنبار پنجه یا پنجی هم معروف است . واژه ی همس پت میدیم برابر شدن شب و روز معنی می دهد . این جشن در پنج روز پایان هر سال برگزار می شود ، این روز ها نام های جداگانه ای دارند که بخش های پنج گانه گات ها را یاد آوری می کنند ، به روزهای برگزاری جشن پنجی ، ماه گاتابیو نیز گفته می شود .

 این گاهنبار در اوستا با واژه ی ((ارتو کرثنه^۲)) آمده که ارتو به معنی ((راستی و درستی)) و کرثنه به معنی ((روش و کردار است)) .

در باور سنتی زرتشتیان زمان گاهنبار همس پت میدیم هنگام آفریده شدن انسان از سوی خداوند و پایان مرحله ی آفرینش است.

زرتشتیان گاهنبار پنجه را در پنج روز پایان سال مانند گاهنبارهای دیگر^۳ بر پا می دارنند . آنها گاهنبار را در خانه یا تالار های عمومی برگزار می کنند .  وعده ای چون بر این باورند که میزبان فروهر های درگذشتگان نیز هستند پیش از گاهنبار همه جا را تمیز و خانه و کاشانه خود را صفا می بخشند . در آخرین روز پنجه با آیین ویژه ای هیزم در بالای بام خانه فراهم می آورند و در سپیده دم آتش را روی بام خانه روشن می کنند تا بازگشت فروهر ها به آسمان را بدرقه کرده باشند .

بدین سان زرتشتیان مراسم سنتی و آیینی خود را از جشن نوروز هر سال خورشیدی با سرور و شادمانی آغاز می کنند و در پایان سال با برگزاری گاهنبار همس پت میدیم ، بار دیگر با مهر و شادی به میزبانی فروهرها می روند و آنرا به جشن نوروز سال دیگر پیوند می زنند.

علیرضا عجرش

1ـhamas pat midim gah

2_arato karsana

3_گاهنبار های دیگر:میدیوز رم ـ گاهنبار میدیوم شهم گاه ـگاهنبار پته شهیم گاه ـ گاهنبار ایاثرم گاه ـ گاهنبار مدیاریم